Stadswandeling Doel (spookstad België)

De geschiedenis van Doel

Ken je het verhaal van het stadje Doel bii Antwerpen? Ook wel bekend als spookstad Doel? Dit stadje in Oost-Vlaanderen, op een steenworp afstand van Antwerpen, was vroeger bekend als "De Doolen", vernoemd naar een eilandje in de Schelde. Het eilandje werd later (door inpoldering) een echt stadje met een bedrijvige vissershaven. De naam Doolen werd doel.

Wist je dat.... Nederlanders het stadje Doel stichtten?

Grappig genoeg is Doel ontstaan door toedoen van de Nederlanders. In de 16e eeuw was het een ideale plek om langs de Schelde de stad Antwerpen te verdedigen, en dus bouwden de Staatstroepen van Willem van Oranje er een garnizoen (leger opslag) langs de Schelde. Met versterkte dijken en een burcht ontstond op deze manier de plek die later bekend zou worden als doel.

Hoe komt het dat Doel een spookstad werd?

Na het uiteenvallen van de Nederlanden (in de noordelijke Nederlanden en het zuidelijke België), bleef het dorpje Doel bestaan en verder groeien. Maar zo groeide ook de haven van Antwerpen, en deze groei zou Doel uiteindelijk vrijwel fataal worden. Er zijn namelijk meerdere dorpen ten prooi gevallen aan de haven van Antwerpen, waarbij nieuwe droogdokken en havengebieden gebouwd werden ten koste van daar aanwezige dorpen. Zo was er ooit het dorpje Oosterweel, maar daar liggen nu de Antwerpse petroleum dokken. Of het dorpje Lillo, waar nu een grote container terminal is gevestigd (de naam Lillo vind je nog wel op de borden bij de terminals).En ook het dorpje doel is een slachtoffer. En zo ontstaat een vreemd contrast. Een dorpje die vele eeuwen van wateroverlast, overstromingen en oorlogen heeft overleefd, valt ten prooi aan het water van de zelf gecreëerde havens van Antwerpen.

Hoe werd Doel een ghosttown?

Het was in de jaren 60 dat het dorpje Doel voor het eerst werd genoemd als slachtoffer van de nieuwe haven. De groei van de haven verlangden namelijk extra terminals, docks, spoorwegen en infrastructuur. Daarvoor moest het dorpje gaan wijken. In 1968 werd daarom een bouwstop af gevorderd in Doel. Er mocht niets nieuws meer bijgebouwd worden. Je zou denken dat er dan snel keuzes gemaakt zouden worden, maar in de ruim 10 jaren daarna gebeurde er niets. Het dorpje bleef bestaan, maar mocht niet groeien of ontwikkeld worden. Maar van onteigening was geen sprake. Je kunt wel begrijpen dat veel inwoners toen al eieren voor hun geld kozen, en vertrokken uit Doel.

Waarom ligt er een kerncentrale naast Doel?

In de jaren '70 kwam er een nieuwe regering en zij vonden het helemaal niet nodig dat het dorp Doel zou verdwijnen. Waarom de industrie er niet gewoon rond omheen bouwen? En zo was het mogelijk dat er een kerncentrale werd gebouwd op nog geen 300 mtr afstand van het stadje Doel. In het jaar 1978 leek dan het beslissende woord te komen. Per helikopter kwam de minister naar Doel toe om te vertellen dat het stadje niet hoefde te verdwijnen. Er mocht weer gebouwd worden, en zo leek het Doel 17 jaar lang weer voor de wind te gaan. Tot het jaar 1995, toen kabbelende 80'er jaren achter ons lagen en de economie weer flink was aangetrokken. Zo kwam ook de nieuwe haven weer op de agenda. Er was behoefte aan een nieuwe dock waar heel veel containers gelost konden worden (een zogenaamde container terminal). Deze zou aan de andere zijde naast Doel komen te liggen. Doel zou dan aan de ene zijde haven hebben; aan de andere zijde een nieuwe container terminal; en in haar nek de kerncentrale. Vraag jezelf af: wie zou op die plek nog willen wonen?

De leegloop van Doel: de achteruitgang zet in

In 1999 volgde de spreekwoordelijke genadeklap, toen er zelfs over nég een extra dock voor de haven werd gesproken, exact op de plek van Doel zelf. De meeste inwoners kozen eieren voor hun geld, verkochten de woning, of lieten zich uitkopen door het staatsbedrijf. Slechts een aantal inwoners wilde niet wijken, en daarvan woont er tot op de dag van vandaag nog een aantal in Doel. Je kunt begrijpen dat de levensvatbaarheid van de normale gemeenschap onder druk kwam, en ook het toezicht en de onderhoud van de panden zorgden voor een tragische achteruitgang van het dorp. In 1998 wonen er al honderden mensen minder in het dorp als de 20 jaren ervoor. In het jaar 2003 was daarvan nog eens de helft vertrokken. En zo liep het dorp leeg, tot er in 2008 nog 84 inwoners waren (tegenover 1300 inwoners in 1972). Bewoners die dat wilden, konden vanaf 1999 hun woning vrijwillig verkopen aan de Maatschappij voor Grond- en Industrialisatiebeleid (daadwerkelijke onteigening heeft nooit plaatsgevonden). En zo is het stadje Doel langzaamaan verworden tot een spookstad. Eén voor één vielen alle voorzieningen weg. De dorpsschool moest er aan geloven wegens een gebrek aan inschrijvingen, de winkels sloten, bedrijven trokken weg. Zo is de besluiteloosheid van de regeringen uiteindelijk de reden geweest tot een tragische ondergang van een dorpje aan de Schelde. Een decennia lange achteruit gang...